مینی مالیسم یا کمینه گرایی جنبشی هنری و ادبی است که خاستگاه آن را آمریکای پس از جنگ ویتنام دانسته اند. این جنبش که ابتدا در هنرهای دیداری شکل گرفت، همواره تداعی کننده مفهوم کم و کوتاه بودن و یا استفاده حداقلی از ابزارهای بیان هنری و در واقع نوعی «کاهش» بوده است. این مقاله به بررسی داستان کوتاه مینی مالیستی پرداخته است. به این منظور، ابتدا پیشینه مینی مالیسم به عنوان جنبشی هنری و سپس جنبشی در داستان نویسی بررسی شده است. در ادامه، ماهیت داستان مینی مالیستی تشریح، و سپس ویژگی های اساسی این نوع داستان ازقبیل زبان، شخصیت پردازی، طرح داستانی و... بیان شده است.

داستان کوتاه نوعی ادبی است که از میانۀ قرن نوزدهم، همزمان با انقلاب صنعتی، به خاطر حجم کمتر آن به نسبت رمان و مجال خواندن آن در مدت زمانی کوتاه، در اروپا رواج پیدا کرد. ساده اندیشی است اگر بخواهیم به این نوع ادبی، در مقایسه با انواع دیگر، اهمیت کمتری بدهیم. زیرا داستان کوتاه چه واقعگرایانه باشد چه شگفت انگیز، ساختاری استوار دارد که از نظر ریخت شناسی، فضا، زمان، شخصیت و... دارای اهمیت بسیار است که کوشیده ام تا در این نوشتار، بدان ها بپردازم.

عنوان داستان، نخستین دریچه­ ای است که نویسنده و خواننده از طریق آن با یکدیگر ارتباط برقرار می کنند. این نوع پیرامتن کوتاه، با دلالت مستقیم یا غیرمستقیم به موضوع داستان، اولین عاملی است که خواننده را به دنیای داستان، معنای آن و برگزیدن رویکردی خاص به آن راهنمایی می­ کند؛ به ­ویژه در داستان کوتاه که به سبب کوتاه ­بودنش، از همان آغاز، تک­تک واژگان مقتصدانه و کارکردگرایانه استفاده می ­شوند. نگارنده در پژوهش حاضر، به دنبال آن است تا با روش توصیفی-تحلیلی، کارکردهای عناوین تعدادی از داستان­های کوتاه نویسندگان شاخص حوزۀ ادبیات داستانی ایران را تبیین و بررسی کند. نتایج نشان می­دهد که از میان کارکرد توصیفی، عناوینی که مربوط به محتوای اثر هستند، کاربرد بسیار چشمگیرتری در مقایسه با عناوینی که دربارۀ فرم یا قالب اثر هستند، دارند؛ همچنین در میان عناوین مضمونی، به ترتیب عنوان­ های استعاری، موضوعی و کنایه­ای و تعریضی شایان توجه نویسندگان بوده­اند. از لحاظ کارکرد ارزش­گذاری، اشاره به مرام و جهان­بینی نویسنده، مسائل فرهنگی همچون اعتقادات و باورهای ایرانیان، مسائل سیاسی-اجتماعی نظیر غرب­زدگی ایرانیان و سلطۀ بیگانگان بر آنان و ناکامی و سرخوردگی حاصل از واقعۀ کودتای 28 مرداد، مسألۀ بینامتنیت و در نهایت اقلیم­گرایی، ازجمله برجسته ترین ارزش­های ضمنی و نهفته در عناوین به شمار می­روند و بر این اساس، آنها در دو دستۀ تقابلی وضعیت نامطلوب در برابر وضعیت مطلوب و غرب­گرایی در برابر ملی­گرایی قرار می­گیرند. سرانجام، از لحاظ کارکرد جذب­کنندگی، شگردهای محتوایی نظیر جهان شمولی، پرسش­انگیزی و هنجارشکنی درخور توجه ویژه داستان­نویسان بوده­اند و بر اساس شکل ظاهری، شگردهایی همچون اختصار و اطناب و اشاره به مسائل بلاغی کاربرد گسترده یافته اند.

در برابر رویکرد معرفت شناسی دکارتی که بر پایه تفکیک انسان فاعل (سوژه) از جهان عینی (ابژه) استوار است، نوگرایی پدیدارشناسی هوسرل، مرزی بین این دو نمی شناسد و فاعل و مفعول را در هم کنشی دیالکتیکی با هم می فهمد. بدین ترتیب «من» دکارتی جهان- آگاه در دید نوگرایی، موجودی پیراسته و ماندگار و دگرگون ناپذیر و جدا از «غیر» و جهان نیست و هر گونه آگاهی از بن اندیشه ور است. «لوییزا لطفا به خانه برگرد» اثر شرلی جکسون در تقلید یا هجوی از «ویکفیلد» اثر ناتانیل هاثورن نوشته شده و موضوع هر دو گریز از خانه و بازگشت است. این مقاله بحث می کند که می توان خانه را نماد یا نشانی از جهان، برون، یا (مفعول) دانست که با قهرمان (فاعل) هم کنشی دیالکتیکی دارد و یکدیگر را تعریف می کنند.

این تحقیق به بررسی و مقایسه ساختارها و مولفه های گفتمان مدار موجود در داستان های کوتاه معاصر بزرگ سال و نوجوان پرداخته و سعی در بیان این مطلب دارد که تا چه حد و به چه منظور نویسندگان ادبی در آثار خود از این ساختارها و مولفه ها استفاده کرده و با پوشیدگی سخن می گویند. بر این اساس، 10 داستان کوتاه بزرگ سال و 10 داستان کوتاه نوجوان انتخاب و بررسی شد. تعداد ساختارهای گفتمان مدار موجود در متن بر اساس الگوی ون لیوون، تعیین و شمارش شد. طول متن داستان ها نیز با استفاده از شمارش واحدهای پایانی مشخص گردید. در ادامه درصد به کارگیری مولفه ها در هر گروه از داستان ها محاسبه شد و هم چنین به منظور تعیین معناداری تفاوت میان این دو گروه از روش مجذور خی استفاده شد. نتایج حاصل به شرح زیر بود:.1 در متون ادبی افزونه بر مولفه های مطرح شده در الگوی ون لیوون، مولفه های گفتمان مدار دیگری نیز دیده می شود که پنهان کاری را در پی دارد..2 تفاوت داستان های بزرگ سالان و نوجوانان در میزان استفاده از مولفه های گفتمان مدار معنادار نیست..3 استفاده از مولفه های ادبی در داستان های نوجوانان بیش از بزرگ سالان است..4 استفاده از ساختارهای گفتمان مدار موجود در متون ادبی بیشتر به منظور بیان ایدئولوژی به معنی بیان ارزش های اجتماعی و فرهنگی است..5 ادبیات هم می تواند به صورت ابزاری در دست جناح های مختلف برای بیان ایدئولوژی به معنی ترویج گرایش های گروهی قرار گیرد.